صفحه اصلی | اخبار ورزشی | اخبار فرهنگی | اخبار اجتماعی | اقتصادي | تماس ها | كاريكاتور | مازندران | گفتگو | آرشيو
نگاهی گذرا به عوامل رفتارهای ناایمن و بروز حوادث ساختمانی
كد خبر : ۱۱۳۷۸ /  تاریخ :۲۴ آذر ۱۳۹۸ /  مقالات  /  مقالات

  واژه HSE که مخفف کلمات Health و Safety و Environment می باشد ، به نوعی فلسفه ای در راستای توسعه پایدار و کرامت انسانی از طریق نگاهی سیستماتیک به عوامل مختلف بهداشت ، ایمنی و محیط زیست می باشد . می توان گفت این استراتژی نگرشی در حداقل رساندن اثرات نامطلوب صنعت بر محیط و افزایش اثرات مطلوب صنعت…
نگاهی گذرا به عوامل رفتارهای ناایمن و بروز حوادث ساختمانی

 

واژه HSE که مخفف کلمات Health و Safety و Environment می باشد ، به نوعی فلسفه ای در راستای توسعه پایدار و کرامت انسانی از طریق نگاهی سیستماتیک به عوامل مختلف بهداشت ، ایمنی و محیط زیست می باشد . می توان گفت این استراتژی نگرشی در حداقل رساندن اثرات نامطلوب صنعت بر محیط و افزایش اثرات مطلوب صنعت بر جوامع با تامین همه جانبه ایمنی نیروی انسانی و تجهیزات است . در مطلب پیش رو بیشتر به نقش این سیستم در به صفر رسانیدن حوادث و آسیب های فردی از طریق حذف شرایط نا ایمن ، همچنین ارتقا سلامت آنها می پردازیم .

در ابتدا نگاهی به آمارهای حوادث ناشی از کار ارائه شده توسط اداره کل بازرسی کار وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی طی سالهای 1389 لغایت 1396 خواهیم داشت . آمار های ارائه شده ذیل براساس حادثه دیدگان مشمول قانون کار و برحسب شکایات ارجاع شده به این اداره کل از طریق مراجع قضایی می باشد .

 

سال

1389

1390

1391

1392

1393

1394

1395

1396

حوادث

10967

11971

12465

12036

12402

10544

10209

10697

ضریب شیوع حادثه به ازای صدهزار کارگر

104

104

101

90

83

79

76

76

جدول 1 – آمار حوادث ناشی از کار

 

سال

1389

1390

1391

1392

1393

1394

1395

1396

حوادث منجر به فوت

1167

1273

1199

1092

1084

903

814

843

ضریب شیوع حادثه به ازای صدهزار کارگر

11

11

10

9

8

7

6

6

جدول 2 – آمار حوادث ناشی از کار منجر به فوت

آمارهای ارائه شده فوق مربوط به حوادث به وقوع پیوسته در کلیه صنایع می باشد ، اگر بطور تقریبی و غیر دقیق با تعمیم دادن همین آمار به صنعت ساختمان ، بخواهیم حوادث ساختمانی را ارزیابی کنیم نباید از کاهش میزان حوادث خوشحال باشیم زیرا با توجه به کاهش چشمگیر روند پروژه های مسکن مهر و آمارهای وزارت راه و شهرسازی که بیانگر کاهش میزان ساخت و ساز شهری طی سالهای 1393 الی 1396 می باشد ، آمارهای فوق مطلوب نیست . بنابر این علل بروز حوادث ساختمانی را باید در عوامل دیگری جستجو کرد .

 

سال

1389

1390

1391

1392

1393

1394

1395

1396

تعداد واحد

756611

764569

701342

649680

398637

331210

332191

333443

جدول 3 – تعداد واحدهای مسکونی در پروانه های صادره توسط شهرداری ها

 

اهمیت موضوع HSE و رعایت موارد ایمنی در کارگاه های ساختمانی شاید دارای اولویت بیشتری نسبت به سایر صنایع باشد ، این ادعا را می توان با توجه به آمارهای تخمینی سازمان بین المللی کار اثبات کرد . طبق آمار های ارائه شده توسط ILO از هر 6 حادثه منجر به فوت 1 حادثه مربوط به کارگاه های ساختمانی می باشد ، همچنین در کشورهای صنعتی بین %40-25 از مرگ های ناشی از کار در سایت های پروژه های عمرانی مرتبط با ساخت وساز اتفاق می افتد درحالیکه تنها %10-6 نیروی کار در این بخش فعالیت می کنند . این پتانسیل بالای خطرزایی را می توان در تغییرات زیاد محیط کار در این پروژه ها ، فعالیت گروه های مختلف با طیف های وسیع کاری و همچنین تداخل کاری آنها در یک سایت دانست .

طبیعتا رفتار ناایمن اصلی ترین علت بروز حوادث اینچنینی می باشد  و می توان با جرات گفت که با توجه به زمینه های اجتماعی و اقتصادی متفاوت بین کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه ، بررسی علل حوادث و راه های پیشگیری از آن نیز در این جوامع متفاوت خواهد بود . در ادامه  به بررسی برخی از عوامل منجر به حوادث یا عوامل بازدارنده و نمونه هایی از مصادیق عینی هر یک از آنها خواهیم پرداخت .

 

1-    درخصوص "عدم توجه به عوامل بازدارنده یا عدم وجود انگیزه کافی جهت رعایت ایمنی" به برخی تفکرات ناصحیح به شرح زیر می توان اشاره کرد :

-       ترجیح به استفاده از مسیرهای میانبر و غیر ایمن جهت سرعت بخشیدن به کار

-       عدم استفاده از تجهیزات ایمنی فردی جهت راحتی کار

-       سرعت بخشیدن به کار و در پی آن کاستن میزان دقت در کار جهت حصول سود بیشتر

-       استفاده از دستگاه های فرسوده ، معیوب و ناایمن جهت جلوگیری از هزینه های احتمالی تعمیرات و ایمن سازی آنها

-       عدم رعایت ایمنی توسط مدیران و مهندسان و افراد بالادست و الگوبرداری توسط کارگران

-       احساس غرور از انجام کارهای خطرناک

-       رعایت کمتر ایمنی توسط افرادی که شاهد حوادث ناگوار نبوده اند

2-    برخی از "نگرش ها و باورهای ناصحیح" را می توان در موارد زیر خلاصه کرد :

-       ارجحیت اجرای کار و پیشرفت پروژه نسبت به اصول ایمنی و حفاظت

-       دست و پاگیر دانستن لوازم ایمنی فردی

-       جدا دانستن ایمنی از کار

-       برخی نیز بر این باورند که حادثه در تقدیر آنها نوشته شده و رعایت ایمنی تاثیری بر آن ندارد

-       اعتقاد به مهارت فردی و عدم رعایت روشهای ایمن کار با دستگاه ها و ماشین آلات

 

3-    "میزان اهمیت ایمنی برای کارفرمایان" از عوامل بسیار مهمی است که از مصادیق آن می توان موارد زیر را برشمرد: 

-       عدم استفاده از لوازم ایمنی توسط مدیران و سرپرستان کارگاه

-       در اولویت قرار داشتن پیشرفت کار برای کارفرمایان

-       عدم توجه به تذکرات ناظرین توسط عوامل اصلی هر پروژه

-       عدم برگزاری آموزش های کافی توسط کارفرمایان

-       عدم توجه به ایمنی پس از تغییرات محیط کار

-       عدم انتخاب پیمانکاران مناسب و واجد شرایط

-       عدم تخصیص بودجه کافی و به موقع برای پیشبرد کار

4-    نقش "توان مالی و تجهیزاتی و صلاحیت پیمانکاران" می تواند در عوامل زیر موثر باشد :

-       استفاده از نیروهای روزمزد با تخصص کم

-       دارا نبودن توان مالی جهت تامین تجهیزات لازم

5-    ضعف "مدیریت و نظارت بر ایمنی در کارگاه ها" یکی از اصلی ترین عوامل به شمار می آید که می تواند عوامل زیر را شامل شود :

-       عدم تناسب آموزش ها با نوع کارها

-       کافی دانستن صرف استفاده از تجهیزات ایمنی فردی

-       عدم نظارت کافی پیش از وقوع حوادث

-       عدم نظرسنجی از پرسنلی که مستقیما درگیر کار هستند

 

 

6-    نمونه هایی از "رفتارهای ناایمن کارگران" به قرار زیر است :

-       برخورد تصادفی با اجسام و مصالح خطرساز

-       روشن و خاموش نمودن غیرضروری و تصادفی دستگاه ها و ماشین آلات

-       عدم رعایت آموزش ها در بکار بردن روشهای ایمن

-       عدم استفاده از تجهیزات فردی مناسب به دلایل مختلف

-       عبور و مرور از مسیرهای ناایمن

-       حمل بار به روشهای نامتعارف

-       رفتارهای غیرمتعارف مانند شوخی با همکاران

7-    در بحث "مدیریت پیمان های منعقده" موارد زیر قابل طرح هستند :

-       برگزاری مناقصات براساس حداقل قیمتها و عدم وجود بودجه کافی برای ایمنی مناسب

-       وجود پیمانکاران دست دوم و واگذاری پیمان به پیمانکاران ضعیف تر

8-    توجه به "شرایط اجتماعی" در مبحث ایمنی ضروریست :

-       عادت به رفتارهای پرخطر در زندگی روزمره مانند رانندگی و تسری آن به سایر امور

-       عدم آموزش در سطح جامعه و سطوح مدارس ، خانواده و . . .

-       وضعیت نامناسب معیشتی قشر کارگر

9-    "شرایط روانی ناایمن" در همه مشاغل بر بازدهی کارگران و کارمندان و توجه کافی آنان به زوایای شغلیشان موثر است :

-       عدم رضایت شغلی

-       احساس خستگی جسمی و روحی

-       احساس اضطراب و نگرانی

10-                در خصوص تاثیر "شرایط فیزیکی ناایمن" موارد زیر قابل بررسی است :

-       کار  با تجهیزات و ماشین آلات جدید و ناآشنا بدون آموزش کافی

-       عدم وجود نظم و انضباط در محیط کارگاهی

11-                "میزان اهمیت ایمنی برای پیمانکاران" به اشکال زیر نمود پیدا می کند :

-       اضافی دانستن هزینه های ایمنی

-       استفاده از ماشین آلات معیوب و غیر استاندارد

-       اهمیت بیشتر وضعیت پیشرفت پروژه نسبت به رعایت موارد ایمنی

12-                برخی ضد ارزش ها که تبدیل به "ارزش های غلط" می شوند :

-       ارزش قائل نشدن برای سلامتی

-       انجام کارهای خطرناک را نشانه استادکاری دانستن

-       ترس از مورد تمسخر قرارگرفتن در صورت رعایت اصول ایمنی

 

نهایتا پس از بررسی مختصر موارد مطروحه و مقایسه هریک از عوامل با دیگری می توان میزان تاثیر هر عامل بر سایر عوامل را مشخص کرد تا به مهمترین و تاثیرگزارترین عامل پی برد . به نظر می رسد بین عوامل ذکر شده که شامل "عدم توجه به عوامل بازدارنده یا عدم وجود انگیزه کافی جهت رعایت ایمنی - نگرش ها و باورهای ناصحیح - میزان اهمیت ایمنی برای کارفرمایان - توان مالی و تجهیزاتی و صلاحیت پیمانکاران - مدیریت و نظارت بر ایمنی در کارگاه ها - رفتارهای ناایمن کارگران - مدیریت پیمان های منعقده - شرایط اجتماعی - شرایط روانی ناایمن - شرایط فیزیکی ناایمن - میزان اهمیت ایمنی برای پیمانکاران - ارزش های غلط" می شدند ؛ نقش اهمیت ایمنی برای کارفرمایان تاثیر مستقیم و کارآمدتری بر سایر عوامل دارد و می توان نقش آن در کاهش رفتارهای غیر ایمن  را پر رنگ تر از بقیه برشمرد که دلایل آن در ادامه به اختصار تشریح می شود .

طبیعتا برگزاری جلسات توجیهی دوره ای با عوامل اجرایی پروژه و آموزشهای کاربردی به آنان می تواند در طول زمان عملیات اجرایی انگیزه های لازم را در کارگران بوجود آورد . توجه به وضعیت معیشتی کارگران و پرداخت به موقع مطالبات آنان می تواند از بروز شرایط روانی نامناسب جلوگیری کند . رعایت کامل موارد ایمنی توسط عوامل مدیریتی به نوبه خود الگوی مناسبی برای سایر پرسنل هر کارگاه می باشد .

توجه کارفرما به قراردادهای منعقده با پیمانکاران و الزام آنان به استفاده از نیروی کار ماهر و تجهیزات استاندارد نیز می تواند برای جلوگیری از بخشی مخاطرات موثر باشد . مسلما رعایت ایمنی و حفاظت در پروژه ها هزینه اضافی نیست بلکه نوعی سرمایه گذاریست لذا اعتقاد به این باور و انتقال آن به پیمانکاران و سایر دست اندرکاران بسیار مفید خواهد بود . انعقاد پیمان های مدیریتی نظارتی مناسب و کارآمد ، همچنین برنامه ریزی و زمان بندی مناسب جهت پیشبرد کار می تواند موجب پرهیز از تعجیل های خطرساز حین روند کاری باشد .

لازم  به یادآوریست که هریک از دست اندرکاران یک فعالیت ساختمانی یا صنعتی می بایست نسبت به شناخت وظایف و مسئولیتهای خود آگاه باشند و انتظار حل مشکلات ناشی از عدم رعایت صحیح اصول ایمنی توسط یکی از آنان (به عنوان مثال کارفرمایان) نتیجه بخش نخواهد بود .

پیمانکاران اگر به این باور برسند که صرفه جویی مالی و سود مضاعف احتمالی ناشی از عدم رعایت اصول ایمنی یا استفاده از کارگران غیرماهر یا تجهیزات نامناسب که در طول سالیان به دست آمده باشد هم در صورت بروز یک حادثه ناگوار نمی تواند نجات بخش باشد چه بسا به طور کلی حرفه آنان را تحت الشعاع قرار می دهد .

به طور قطع بیشترین خطرات در هر زمینه کاری متوجه کارگران است ، لذا باور به این موضوع که تمامی هزینه های تحقیقاتی و اجرایی در خصوص ایمن شدن محیط های کاری جهت حفظ سلامتی آنهاست می تواند گام بزرگ دیگری برای حل این معضل باشد .

مهندس سید مسیح صباغ

كليه حقوق براي سايت رو به SHOMALPRESS.COM محفوظ است
طراحي و اجرا : مازندنت